Son zamanlarda yapay zekâya dikkat ediyorsanız, muhtemelen bir terimin diğerlerinden öne çıktığını fark etmişsinizdir: Yapay zekâ ajanları . Ancak tüm bu ilgiye rağmen, tanımı uzmanlar için bile hâlâ belirsiz: 

Agentic Mimari Nedir?

Agentic Mimari, birden fazla otonom yapay zeka ajanının güvenli, kontrollü ve koordineli biçimde çalışmasını sağlayan modern bir mimari yaklaşım olarak tanımlanmaktadır. Bu modelde amaç, tek bir yapay zekâyı her işi yapabilir hâle getirmek değil; farklı görevleri üstlenen uzman ajanların birlikte, düzenli ve denetlenebilir bir operasyon yürütmesidir. Gözlemleme, bağlam çıkarma, karar üretme, görev atama ve doğrulama gibi süreçler ayrı ajanlar tarafından yürütülerek karmaşık iş akışlarının daha güvenilir şekilde ilerlemesi sağlanmaktadır.

SOC operasyonları, tehdit avcılığı, zafiyet yönetimi ve BT otomasyon alanlarında Agentic Mimari önemli avantajlar sunmaktadır. Farklı ajanların ortak çalışması sayesinde süreçler hem hızlanmakta hem de insan hatasına karşı daha dayanıklı hâle gelmektedir. Bu mimari, operasyonel verimliliği artırırken aynı zamanda esnek ve ölçeklenebilir bir güvenlik altyapısı oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.

      Agentic Mimariyi Oluşturan Teknik Bileşenler

Agentic Mimari; modüler ve görev bazlı bir yapıya dayanmaktadır. Temel bileşenler şunlardır:

          Agents Layer

Her ajan belirli bir görev için optimize edilmiştir:

  • Log inceleme ajanı
  • Zenginleştirme (enrichment) ajanı
  • Karar destek ajanı
  • Playbook yürütme ajanı
  • Doğrulama / güvenlik kontrol ajanı

Bu ajanlar bağımsızdır ancak ortak hedef için birbirleriyle iletişim hâlinde çalışır.

       Orchestration Layer

Farklı ajanlar arasında görev dağıtımı ve koordinasyon sağlayan merkezi katmandır.
Görevler şu unsurlara göre yönlendirilir:

  • Olay önceliği
  • Bağlamsal gereklilik
  • Veri tipi
  • Risk düzeyi

Bu katman, mimarinin “merkezi sinir sistemi” olarak görev yapar.

      Security Controls

Agentic Mimari’nin en kritik parçasıdır.
Çünkü ajanlar aksiyon alma yetkisine sahip olduğundan, kontrolsüz bırakılmaları mümkün değildir.

Bu katmanda uygulanan kontroller:

  • Yetki sınırlandırma (least privilege)
  • Aksiyona göre onay mekanizmaları (ör. izolasyon = insan onayı)
  • Audit log & izlenebilirlik
  • Prompt güvenliği
  • Veri bütünlüğü kontrolleri
  • Model davranış monitörlemesi

Bu katman olmadan agentic mimari risklidir.

            Veri Entegrasyon Katmanı

Ajanların doğru karar verebilmesi için çeşitli veri kaynaklarına erişmesi gerekir:

  • SIEM logları
  • EDR/XDR telemetrisi
  • IAM verileri
  • Zafiyet veritabanları
  • Ağ akışı kayıtları
  • Tehdit istihbaratı

Bu katman hem veri beslemesini yönetir hem de çıktıların tutarlılığını sağlar.

         Agentic Mimari Neden Önemlidir?

Modern ortamlardaki veri hacmi ve saldırı karmaşıklığı artık belirli görevleri tek bir modelle çözmeyi imkânsız hâle getirmiştir.

Agentic Mimari şu faydaları sağlar:

  • Karmaşık çalışmaları parçalayarak verimliliği artırır.
  • Sürekli çalışan, insan bağımsız otomasyon sağlar.
  • Doğrulama ve kontrol adımlarıyla güvenli aksiyon almayı mümkün kılar.
  • Görevler arasında paralel işlem yaparak hız kazandırır.
  • Saldırı zincirlerini baştan sona otonom şekilde takip edebilir.

Özellikle SOC yapılarında “alarm geldikten izole edilene kadar olan süreç” çok daha hızlı ve kontrollü ilerler.

 

Yapay Zeka Ajanlarını Günlük Benzetmelerle örneklemek gerekirse :

Yeni bir yere arabayla gitmeyi düşünün.

GPS kullanmak,  bir yardımcı pilota sahip olmak gibidir. Size yol tarifi verir, ancak direksiyonu yine siz kullanırsınız.

Otonom araç kullanmak,  yapay zekâ destekli bir araç kullanmaya benzer. Çevreyi algılar, kararlar alır ve sizi gitmeniz gereken yere otonom olarak götürür.

İşte fark bu. Yardımcı pilotlar destek verirken, ajanlar harekete geçer .